การที่คุณถนัดขวาหรือซ้ายเป็นเรื่องปกติที่ใครก็รู้ แต่คุณทราบหรือไม่ว่าดวงตาของเราก็มีข้างที่ทำงานเป็นหลักเช่นกัน การเข้าใจเรื่องตาข้างถนัดจะช่วยให้คุณพัฒนาทักษะด้านกีฬา การถ่ายภาพ หรือแม้แต่การกะระยะในชีวิตประจำวันให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น
Key Takeaway
- ตาข้างถนัด คือดวงตาข้างที่สมองเลือกรับสัญญาณภาพมาประมวลผลเป็นหลักเพื่อให้เห็นภาพที่ชัดเจนและแม่นยำ
- เราสามารถหาตาข้างที่ถนัดได้เองง่าย ๆ ด้วยการใช้นิ้วชี้เล็งวัตถุแล้วสลับปิดตาทีละข้างเพื่อดูการขยับของภาพ
- ความถนัดของตาไม่จำเป็นต้องตรงกับมือที่ถนัดเสมอไป ซึ่งอาจส่งผลต่อการจัดท่าทางในกิจกรรมที่ต้องใช้ความแม่นยำ
- การรู้ว่าตาข้างไหนถนัดช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการเล่นกีฬา การยิงปืน การถ่ายภาพ และการวัดค่าสายตาเพื่อตัดแว่น
ตาข้างถนัด (Dominant Eye) คืออะไร?
ตาข้างถนัด คือดวงตาข้างที่ส่งข้อมูลภาพไปยังสมองได้รวดเร็วและแม่นยำกว่าอีกข้างหนึ่ง โดยสมองจะยึดถือตำแหน่งภาพจากดวงตาข้างนี้เป็นหลักในการระบุตำแหน่งของวัตถุ ส่วนดวงตาอีกข้าง (Non-dominant eye) จะทำหน้าที่ช่วยเสริมในเรื่องของมิติ ความกว้าง และความลึก เพื่อให้เรามองเห็นภาพเป็น 3 มิติที่สมบูรณ์ ซึ่งมีความสำคัญมากเวลาแพทย์ประเมินการแก้ปัญหาสายตายาว หรือสายตาสั้น
วิธีทดสอบหาตาข้างถนัดทำอย่างไร?
คุณสามารถทดสอบหา ตาข้างถนัด ได้ด้วยวิธีง่าย ๆ ที่เรียกว่า “The Miles Test” ดังนี้:
- ยืดแขนทั้งสองข้างไปข้างหน้า แล้วใช้นิ้วโป้งและนิ้วชี้ทั้งสองมือมาประกบกันเป็นช่องรูปสามเหลี่ยมเล็ก ๆ
- ลืมตาทั้งสองข้าง แล้วมองผ่านช่องสามเหลี่ยมนั้นไปที่วัตถุชิ้นหนึ่งที่อยู่ไกลออกไป (เช่น นาฬิกาแขวนผนัง)
- ลองหลับตาซ้าย แล้วดูว่าวัตถุยังอยู่ในช่องสามเหลี่ยมหรือไม่
- ลองหลับตาขวา แล้วสังเกตผลแบบเดียวกัน
ผลลัพธ์ : หากคุณหลับตาข้างหนึ่งแล้ววัตถุยังคงอยู่ในช่องสามเหลี่ยม แสดงว่าตาข้างที่ยังลืมอยู่คือ ตาข้างถนัด แต่หากหลับตาแล้ววัตถุกระโดดหายไปจากช่องสามเหลี่ยม แสดงว่าตาข้างที่หลับไปนั้นคือข้างที่ถนัดนั่นเอง การทราบข้างที่ถนัดจะช่วยให้การวัดค่าสายตา เพื่อเตรียมตัวทำ เลสิก(LASIK) มีความแม่นยำยิ่งขึ้น
ตาข้างถนัดมีความสัมพันธ์กับมือข้างที่ถนัดหรือไม่?
ไม่จำเป็นเสมอไป โดยส่วนใหญ่ (ประมาณ 70-90%) มักจะมีตาข้างที่ถนัดตรงกับมือข้างที่ถนัด เช่น ถนัดขวาก็มักจะมี ตาข้างถนัด เป็นข้างขวา แต่ก็มีคนอีกจำนวนไม่น้อยที่มีภาวะ “Cross Dominance” หรือความถนัดแบบไขว้ เช่น ถนัดมือขวาแต่ถนัดตาซ้าย ซึ่งไม่ใช่ความผิดปกติ แต่อาจต้องปรับจังหวะการมองในบางกิจกรรมเป็นพิเศษ
H2 : ตาข้างถนัดส่งผลต่อชีวิตประจำวันอย่างไร?
การรู้ว่าตาข้างไหนคือข้างที่ถนัดไม่ได้มีประโยชน์แค่ตอนตรวจสายตาเท่านั้น แต่ดวงตาข้างนี้เปรียบเสมือนเข็มทิศหลักที่คอยนำทางและกำหนดมุมมองในกิจกรรมต่าง ๆ ที่เราทำอยู่ทุกวัน ดังนี้
การแข่งขันกีฬา
ในกีฬาที่ต้องใช้สายตาจ้องมองเป้าหมาย เช่น กอล์ฟ เบสบอล หรือคริกเก็ต การจัดท่าทางให้ตาข้างที่ถนัดอยู่ในมุมที่มองเห็นลูกบอลหรือเป้าหมายได้ชัดที่สุด จะช่วยเพิ่มโอกาสในการทำแต้มได้อย่างมหาศาล
กิจกรรมที่ใช้ความแม่นยำ เช่น ยิงปืน ร้อยเข็ม ฯลฯ
สำหรับการยิงปืน การเล็งศูนย์หน้า-ศูนย์หลังต้องใช้ตาข้างถนัด เพื่อให้กระสุนเข้าเป้า หากใช้ตาผิดข้างจะเกิดอาการภาพเหลื่อม (Parallax) ทำให้พลาดเป้าได้ง่าย เช่นเดียวกับการร้อยเข็มที่ต้องพึ่งพาสายตาข้างหลักเป็นสำคัญ
การถ่ายภาพ
ช่างภาพส่วนใหญ่มักจะใช้ตาข้างที่ถนัดมองผ่านช่องมองภาพ (Viewfinder) เพราะจะช่วยให้จัดองค์ประกอบภาพได้ตรงตามความจริง ไม่บิดเบี้ยว และไม่รู้สึกล้าสายตาเมื่อต้องเพ่งเล็งเป็นเวลานาน
เป็นไปได้ไหมที่จะไม่มีตาข้างที่ถนัดเลย?
เป็นไปได้ แต่อาจพบได้น้อย ในบางรายอาจมีความถนัดของดวงตาที่ก้ำกึ่งกัน (Ambinocularity) ซึ่งหมายความว่าสมองสามารถสลับการรับภาพจากตาทั้งสองข้างได้สลับกันไปมา อย่างไรก็ตาม ในการวางแผนรักษาด้วยการทำ เลสิก(LASIK) หรือการใส่เลนส์เสริม ICL จักษุแพทย์จะให้ความสำคัญกับการระบุข้างที่ถนัดอย่างมากเพื่อให้ได้ผลลัพธ์การมองเห็นที่ดี
ตาข้างถนัด กุญแจลับปลดล็อกให้ทุกค่าสายตา
การเข้าใจเรื่องตาข้างถนัด ไม่เพียงแต่ช่วยให้กิจกรรมในชีวิตประจำวันของคุณดีขึ้น แต่ยังเป็นข้อมูลพื้นฐานที่สำคัญในการวางแผนรักษาทางจักษุวิทยา ไม่ว่าคุณจะมีปัญหา สายตาสั้น ยาว หรือเอียง การระบุตาข้างหลักที่ชัดเจนจะช่วยให้แพทย์ออกแบบการมองเห็นหลังการรักษาให้สมดุล ลดอาการมึนงง และช่วยให้สมองปรับตัวกับการมองเห็นใหม่ได้รวดเร็ว
ที่โรงพยาบาลจักษุ อินซ์ เราให้ความสำคัญกับการวิเคราะห์ค่าสายตา และการหาตาข้างถนัดอย่างละเอียดโดยจักษุแพทย์ เพื่อเลือกวิธีรักษาที่เหมาะสม ไม่ว่าจะเป็นการทำเลสิก(LASIK) หรือการใส่เลนส์เสริม ICL ที่ปัจจุบันกลายเป็นทางเลือกแรกของผู้มีปัญหาสายตา เพื่อให้คุณกลับมามองเห็นโลกที่สดใสและแม่นยำอีกครั้ง
สอบถามเพิ่มเติม
- ☎ Tel : 02-055-8888
- 💬 Line : @inzhospital → https://lin.ee/zOUmpL6
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการตาข้างถนัด
ตาข้างที่ถนัดสามารถเปลี่ยนได้ไหม?
โดยปกติจะคงที่ตลอดชีวิต แต่หากมีโรคทางตาที่รุนแรงเกิดขึ้นกับตาข้างที่ถนัด หรือมี ค่าสายตา เปลี่ยนแปลงอย่างรุนแรงจนการมองเห็นลดลง สมองอาจเรียนรู้ที่จะสลับไปใช้ตาอีกข้างเป็นข้างหลักแทนได้
ถ้าตาข้างที่ถนัดมีปัญหาควรทำอย่างไร?
หากคุณรู้สึกว่าตาข้างที่ถนัดเริ่มเบลอ หรือมีอาการที่รบกวนการทำงาน ควรรีบพบจักษุแพทย์เพื่อตรวจเช็ก เพราะหากปล่อยไว้สมองอาจต้องทำงานหนักขึ้นในการปรับชดเชยภาพ ส่งผลให้เกิดอาการล้าสะสม